Zelfliefde klinkt zo mooi. Zacht. Helend.

Maar voor veel mensen voelt het allesbehalve vanzelfsprekend. Zeker als je jarenlang hebt moeten overleven.

Misschien herken je dit: je wéét rationeel dat je liever voor jezelf zou willen zijn, rust zou willen nemen, nee zou willen zeggen tegen zaken waar je niets voor voelt. Maar zodra je probeert te vertragen of naar binnen te keren, gebeurt er iets anders dan ontspanning. Onrust. Spanning. Schuldgevoel. Of zelfs paniek.

Dat is geen onwil.

Dat is een zenuwstelsel dat jarenlang heeft geleerd: ik moet alert blijven om veilig te zijn.

Leven in de overleefstand

Als je langere tijd in een staat van overleven hebt gezeten, is je brein letterlijk geprogrammeerd om gevaar waar te nemen. Je systeem staat voortdurend ‘aan’. Ontspanning, creativiteit, overgave en zachtheid voelen dan niet veilig, maar juist bedreigend.

Overleven kost bakken met energie.

Het betekent: constant scannen, aanpassen, volhouden.

Geen echte rust in je lichaam en geen ruimte in je hoofd.

Zelfliefde vraagt juist het tegenovergestelde. En dat maakt het zo ingewikkeld.

Wat bedoelen we eigenlijk met overleven?

Overleven is geen bewuste keuze. Het is een automatische reactie van je zenuwstelsel op langdurige stress, onveiligheid of emotionele belasting.

Binnen de polyvagaal theorie spreken we vaak over vier bekende reacties:

• Fight – vechten, controle willen houden, snel boos of fel
• Flight – vluchten, altijd bezig zijn, niet kunnen stoppen
• Freeze – verdoofd raken, vastlopen, niets meer voelen
• Fawn – pleasen, aanpassen, jezelf wegcijferen om verbinding te behouden

Deze reacties zijn ooit helpend geweest. Ze hebben je beschermd.

Maar als ze jarenlang actief blijven, raken ze uitgeput.

Hoe herken je dat je nog in de overleefstand zit?

Je kunt dit bijvoorbeeld herkennen aan:

• Moeite met ontspannen of ‘niets doen’
• Altijd bezig zijn voor anderen, weinig ruimte voor jezelf
• Snel overprikkeld of juist afgevlakt voelen
• Streng zijn voor jezelf, weinig mildheid
• Schuldgevoel als je rust neemt of grenzen stelt

In die staat voelt zelfliefde vaak als iets wat je moet leren, terwijl je systeem eigenlijk nog bezig is met overleven.

Wat wordt bedoeld met zelfliefde?

Zelfliefde gaat niet over positief denken, affirmaties of jezelf dwingen om aardiger te zijn.

Echte zelfliefde begint bij veiligheid in je lichaam.

Het is het vermogen om bij jezelf te blijven, ook als het ongemakkelijk wordt.

Om signalen serieus te nemen in plaats van ze te negeren.

Om te vertragen, zonder jezelf daarvoor af te straffen.

Voor iemand die jarenlang heeft overleefd, is dat geen kleine stap. Het is een diep proces van herleren.

Hoe werkt dit in mijn begeleiding?

In mijn begeleiding begint zelfliefde niet bij ‘je best doen’, maar bij het kalmeren en reguleren van het zenuwstelsel.

Stap voor stap. Op jouw tempo.

We werken met inzicht, gesprek, lichaamsgerichte oefeningen, adem, vertraging en – waar passend – Bach bloesems. Niet om iets te forceren, maar om ruimte te creëren. Zodat zachtheid weer veilig mag worden.

Zelfliefde ontstaat niet doordat je harder je best doet.

Ze ontstaat wanneer je systeem eindelijk voelt: ik hoef niet meer te vechten.